Czy Tauron zasiedział służebność przesyłu?
Historia jednej działki i odpowiedź, która może zmienić wynik sprawy
Pan Tomasz odziedziczył działkę budowlaną po rodzicach. Nieruchomość miała dobrą lokalizację, dostęp do drogi i możliwość zabudowy. Problem był jeden: przez środek działki przebiegała napowietrzna linia energetyczna, a obok planowanego domu stał słup.
Rodzice pana Tomasza nigdy nie podpisali z zakładem energetycznym umowy. W księdze wieczystej nie było wpisanej służebności przesyłu. Rodzina nie otrzymała także wynagrodzenia za korzystanie z gruntu.
Pan Tomasz zwrócił się więc do Taurona z pytaniem o podstawę prawną utrzymywania urządzeń na jego nieruchomości. Odpowiedź była krótka:
„Przedsiębiorstwo nabyło służebność przez zasiedzenie”.
Czy taka odpowiedź kończy sprawę?
Nie. W wielu przypadkach dopiero ją rozpoczyna.
Czym jest zasiedzenie służebności przesyłu?
Służebność przesyłu daje przedsiębiorstwu energetycznemu prawo do korzystania z cudzej nieruchomości w zakresie potrzebnym do eksploatacji urządzeń. Może obejmować między innymi:
- utrzymywanie słupów i przewodów,
- wejście lub wjazd na działkę,
- prowadzenie prac konserwacyjnych,
- usuwanie awarii,
- wymianę i modernizację urządzeń,
- ograniczenie możliwości zabudowy określonej części działki.
Służebność może powstać na podstawie umowy, orzeczenia sądu albo — po spełnieniu ustawowych warunków — przez zasiedzenie.
Zasiedzenie nie następuje jednak dlatego, że słup stoi na działce od wielu lat. Tauron musi wykazać wszystkie wymagane prawem przesłanki, w tym odpowiednio długi i nieprzerwany okres posiadania służebności, zakres korzystania z działki oraz następstwo prawne po wcześniejszych przedsiębiorstwach energetycznych.
„Linia istnieje od 40 lat” nie wystarczy
W sprawach dotyczących infrastruktury energetycznej często pojawia się prosty argument:
Urządzenia wybudowano w latach 70. albo 80., dlatego służebność została już zasiedziana.
Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. takie stanowisko wymaga ponownej, znacznie dokładniejszej oceny.
Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygnaturze P 10/16 uznał za niezgodną z Konstytucją wykładnię, która pozwalała przedsiębiorstwom przesyłowym nabywać przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu tak zwaną służebność gruntową odpowiadającą treścią służebności przesyłu.
W praktyce oznacza to, że okresu korzystania z nieruchomości przed 3 sierpnia 2008 r. nie należy automatycznie doliczać do terminu zasiedzenia służebności przesyłu.
Dlaczego data 3 sierpnia 2008 r. jest tak ważna?
Przepisy wprost regulujące służebność przesyłu weszły w życie 3 sierpnia 2008 r. Dopiero wtedy w Kodeksie cywilnym pojawiły się art. 305ą–305⁴.
Wcześniej przedsiębiorstwa energetyczne powoływały się na konstrukcję stworzoną przez orzecznictwo: służebność gruntową odpowiadającą treścią służebności przesyłu. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. zakwestionował możliwość wyprowadzania takiego prawa z przepisów obowiązujących przed 3 sierpnia 2008 r.
Podobne stanowisko przyjął wcześniej Sąd Najwyższy w postanowieniu z 24 lutego 2023 r., sygn. akt III CZP 108/22. Sąd Najwyższy wskazał, że przed wprowadzeniem do Kodeksu cywilnego służebności przesyłu nie mógł biec termin zasiedzenia prawa odpowiadającego treściowo tej służebności. "Przyjęcie istnienia w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 1965 r. do 2 sierpnia 2008 r. służebności „o treści odpowiadającej służebności przesyłu” oraz doliczenie czasu posiadania takiej służebności do czasu niezbędnego do zasiedzenia służebności przesyłu narusza zakaz działania prawa wstecz wyrażony m.in. w art. 3 KC."
Co wydarzy się 3 sierpnia 2028 r.?
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że służebności przesyłu nigdy nie można zasiedzieć.
Oznacza natomiast, że — zgodnie z przedstawionym kierunkiem wykładni — termin zasiedzenia służebności przesyłu może być liczony najwcześniej od 3 sierpnia 2008 r.
Kodeks cywilny przewiduje:
- 20 lat w przypadku posiadania w dobrej wierze,
- 30 lat w przypadku posiadania w złej wierze.
Dlatego 3 sierpnia 2028 r. może być pierwszym dniem, w którym przedsiębiorstwo energetyczne ponownie podniesie zarzut zasiedzenia służebności przesyłu oparty na pełnym 20-letnim okresie liczonym od wejścia w życie nowych przepisów.
Nie oznacza to jednak, że od tego dnia Tauron automatycznie wygra każdą sprawę. Spółka będzie musiała wykazać między innymi dobrą wiarę w chwili objęcia służebności w posiadanie. Jeżeli sąd przyjmie złą wiarę przedsiębiorstwa, okres zasiedzenia wynosi 30 lat i może upłynąć najwcześniej 3 sierpnia 2038 r. Terminy 20- i 30-letni wynikają z art. 172 Kodeksu cywilnego, stosowanego odpowiednio do zasiedzenia służebności.
Dla właścicieli nieruchomości oznacza to jedno: czas ma znaczenie.
Czy Tauron może powołać się na dobrą wiarę?
Dobra wiara nie polega na tym, że przedsiębiorstwo od wielu lat korzysta z urządzeń i uważa, że ma do tego prawo.
Trzeba zbadać, na jakiej podstawie operator albo jego poprzednik prawny rozpoczął korzystanie z działki. Znaczenie mogą mieć między innymi:
- umowa zawarta z poprzednim właścicielem,
- akt notarialny,
- decyzja administracyjna,
- dokumenty wywłaszczeniowe,
- zgoda właściciela na budowę,
- protokół przekazania gruntu,
- dokumentacja inwestycji,
- treść księgi wieczystej,
- okoliczności budowy linii.
Jeżeli przedsiębiorstwo wiedziało, że nie posiada umowy, decyzji ani innego prawa do korzystania z nieruchomości, powoływanie się na dobrą wiarę może zostać zakwestionowane.
Sama obecność słupa lub linii nie tworzy dobrej wiary.
Wróćmy do historii pana Tomasza
Tauron twierdził, że linia została wybudowana w 1982 r. i od tego czasu była nieprzerwanie eksploatowana. Zdaniem spółki termin zasiedzenia już dawno upłynął.
Analiza sprawy wykazała jednak kilka problemów.
Po pierwsze, Tauron nie przedstawił umowy zawartej z właścicielami działki.
Po drugie, w księdze wieczystej nie było wpisanej służebności.
Po trzecie, spółka nie wykazała istnienia decyzji administracyjnej, która dawałaby jej trwałe prawo do korzystania z gruntu.
Po czwarte, znaczna część okresu wskazanego przez Tauron przypadała przed 3 sierpnia 2008 r.
Po piąte, nie przedstawiono pełnych dokumentów potwierdzających, że obecny operator jest następcą prawnym wszystkich podmiotów, które wcześniej miały korzystać z urządzeń.
Po szóste, nie określono nawet dokładnego obszaru rzekomej służebności. Nie było wiadomo, czy spółka twierdzi, że zasiedziała wyłącznie grunt pod słupem, pas pod przewodami czy również drogę dojazdową dla ciężkiego sprzętu.
Jedno zdanie o zasiedzeniu nie odpowiadało więc na najważniejsze pytania.
Co powinien sprawdzić właściciel działki?
W naszej Kancelarii nie zaczynamy podobnej sprawy od wysłania ogólnego wezwania do zapłaty. Najpierw tworzymy oś czasu i ustalamy, czy przedsiębiorstwo rzeczywiście posiada tytuł prawny.
Analiza obejmuje w szczególności:
1. Księgę wieczystą
Sprawdzamy, czy w dziale III wpisano służebność, ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości albo roszczenie przedsiębiorstwa.
Brak wpisu nie przesądza jeszcze o wyniku sprawy, ale jest ważnym elementem oceny.
2. Historię własności działki
Ustalamy, kto był właścicielem nieruchomości w czasie budowy urządzeń i czy mógł wyrazić zgodę na ich posadowienie.
3. Dokumenty Taurona
Wzywamy przedsiębiorstwo do przedstawienia dokumentów, na których opiera swoje prawo. Sama informacja o roku budowy linii nie jest dowodem nabycia służebności.
4. Decyzje administracyjne
Badamy, czy wydano decyzję wywłaszczeniową lub decyzję ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości. Taka decyzja może mieć inne skutki niż umowa albo zasiedzenie.
5. Datę rozpoczęcia posiadania
Trzeba ustalić nie tylko rok budowy urządzeń, lecz także moment, od którego konkretny podmiot wykonywał posiadanie odpowiadające treści służebności przesyłu.
6. Dobrą albo złą wiarę
Od tej oceny zależy, czy właściwy jest termin 20-letni, czy 30-letni.
7. Następstwo prawne
Tauron powinien wykazać, że może doliczyć okres posiadania swoich poprzedników. Nie wystarczy powołać się ogólnie na reorganizację energetyki.
8. Przebieg i szerokość pasa służebności
Zakres korzystania z działki wpływa na wysokość wynagrodzenia. Inna będzie wartość służebności obejmującej kilka metrów gruntu, a inna w przypadku pasa przecinającego teren przeznaczony pod zabudowę.
Jakie roszczenia może mieć właściciel?
Jeżeli Tauron nie wykaże skutecznego tytułu prawnego, właściciel może rozważyć kilka kierunków działania.
Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu
Właściciel może żądać prawnego uregulowania korzystania z działki za odpowiednim wynagrodzeniem. Wysokość świadczenia powinna uwzględniać rzeczywisty zakres ingerencji w nieruchomość.
Znaczenie mają między innymi:
- powierzchnia pasa służebności,
- przeznaczenie działki,
- ceny gruntów w okolicy,
- ograniczenia w zabudowie,
- liczba słupów,
- napięcie linii,
- możliwość wjazdu sprzętu,
- sposób korzystania z nieruchomości.
Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie
Możliwe jest również dochodzenie należności za okres, w którym przedsiębiorstwo korzystało z działki bez skutecznego tytułu prawnego. Roszczenie to trzeba jednak ocenić z uwzględnieniem przedawnienia oraz konkretnych okoliczności sprawy.
Usunięcie albo przesunięcie urządzeń
W określonych sytuacjach właściciel może domagać się usunięcia urządzeń, zmiany ich przebiegu albo przełożenia linii. Nie jest to roszczenie automatyczne. Sąd będzie oceniał między innymi tytuł prawny przedsiębiorstwa, koszty prac, interes właściciela oraz znaczenie urządzeń dla sieci.
Naprawienie szkody
Jeżeli urządzenia spowodowały konkretną szkodę, na przykład uniemożliwiły wykonanie zatwierdzonej inwestycji albo doprowadziły do zniszczenia gruntu, można rozważyć również odrębne roszczenie odszkodowawcze.
Najczęstszy błąd: uznanie odpowiedzi Taurona za ostateczną
Pismo przedsiębiorstwa przesyłowego nie jest wyrokiem sądu.
Tauron może twierdzić, że doszło do zasiedzenia, ale to nie oznacza jeszcze, że potrafi wykazać:
- właściwą datę rozpoczęcia posiadania,
- dobrą wiarę,
- nieprzerwany okres korzystania,
- następstwo prawne,
- dokładny zakres służebności,
- brak przerwania biegu zasiedzenia,
- istnienie wszystkich pozostałych przesłanek.
Każdy z tych elementów może zdecydować o wyniku sprawy.
Co wyróżnia sposób działania naszej Kancelarii?
W sprawach dotyczących urządzeń Taurona nie opieramy analizy wyłącznie na zdjęciu słupa i numerze działki.
Łączymy cztery obszary:
- stan prawny nieruchomości — księga wieczysta, akty własności, decyzje i umowy;
- historię urządzeń — data budowy, modernizacje, poprzednicy prawni operatora;
- rzeczywisty wpływ linii na działkę — przebieg urządzeń, możliwość zabudowy, dostęp i strefa korzystania;
- wartość roszczeń — powierzchnia pasa, przeznaczenie gruntu i ceny nieruchomości.
Nie obiecujemy konkretnej kwoty przed sprawdzeniem dokumentów i map. Najpierw ustalamy, czy roszczenie ma podstawę, przeciwko komu powinno zostać skierowane i jakie ryzyka może podnieść przedsiębiorstwo.
Dzięki temu właściciel otrzymuje nie samo pismo, lecz plan działania: negocjacje, wniosek o ustanowienie służebności, pozew o zapłatę albo — gdy pozwalają na to okoliczności — żądanie usunięcia lub zmiany przebiegu urządzeń.
Czy warto działać przed 3 sierpnia 2028 r.?
Tak, ponieważ po tej dacie przedsiębiorstwa energetyczne mogą ponownie próbować opierać zarzut zasiedzenia na 20-letnim okresie liczonym od 3 sierpnia 2008 r.
Nie w każdej sprawie zarzut będzie skuteczny. Nadal trzeba będzie zbadać dobrą wiarę, ciągłość posiadania, zakres służebności i możliwe przerwanie biegu zasiedzenia.
Odkładanie sprawy może jednak pogorszyć sytuację właściciela.
Wniosek jest prosty:
im wcześniej zostanie zbadany stan prawny urządzeń, tym więcej możliwości pozostaje właścicielowi.
Czy Tauron zasiedział służebność na Twojej działce?
Nie da się tego ustalić wyłącznie na podstawie wieku słupa ani krótkiego pisma operatora.
Do rzetelnej odpowiedzi potrzebne są co najmniej:
numer księgi wieczystej,
numer działki,
mapa z przebiegiem urządzeń,
zdjęcia słupów i linii,
informacje o dacie budowy,
dokumenty otrzymane od Taurona,
dane o przeznaczeniu nieruchomości,
informacje o planowanej zabudowie.
Dopiero po zestawieniu tych dokumentów można ocenić, czy zarzut zasiedzenia ma podstawy, czy właściciel może żądać wynagrodzenia i jakie działania należy podjąć przed 3 sierpnia 2028 r.
Słup stojący od kilkudziesięciu lat nie oznacza jeszcze, że właściciel utracił swoje prawa. Czasem najważniejszym krokiem jest sprawdzenie, czy przedsiębiorstwo rzeczywiście posiada dokumenty potwierdzające to, co napisało w jednym zdaniu.
Twoja własność podlega ochronie — a wyrok TK wzmacnia Twoje prawa.
✨ Dowiedz się, o jakie pieniądze możesz walczyć. Napisz do kancelarii – pomogę Ci odzyskać należne środki: adwokat.szymczyk@o2.pl
